> Start o projekcie Znaczenie zagrożeń i pilność ich likwidacji

Szukaj

posłuchaj ...

Znaczenie zagrożeń i pilność ich likwidacji PDF Drukuj Email

Poważnym problemem związanym z ochroną gatunków jest ubywanie ich naturalnych siedlisk. W efekcie, między innymi, sukcesji roślinnej, fragmentacji siedlisk, drapieżnictwa, maleje różnorodność biologiczna zarówno w skali lokalnej, jak i szerszej.

W 1967 r., kiedy powoływano Słowiński Park Narodowy, większość terenów objętych niniejszym projektem była użytkowanymi rolniczo, półnaturalnymi ekosystemami nieleśnymi, o dużym znaczeniu dla ptaków wodnych i błotnych, których siedliskami są tereny otwarte. Ze względu na znaczenie Parku jako ostoi ptaków, o randze międzynarodowej, śledzono zmiany liczebności populacji gatunków zarówno lęgowych, jak i nielęgowych. Konsekwencje zmian, zachodzących w ekosystemach w wyniku zaniechania użytkowania, znalazły odzwierciedlenie w zmianach składu gatunkowego awifauny. Analiza wyników inwentaryzacji ornitologicznych, wykonywanych od lat 1960., wykazuje wycofywanie się rzadkich i ginących gatunków siedlisk otwartych oraz zastępowanie ich przez gatunki pospolite związane ze zbiorowiskami zaroślowymi, i trzcinowiskami. Zarastaniu ulegają nie tylko tereny wcześniej użytkowane rolniczo, lecz również torfowiska, które przekształcają się w zakrzaczenia lub zadrzewienia zmieniające biocenotyczny charakter tych ważnych siedlisk. Odwołując się do faktów empirycznych należy wskazać, że np. inwentaryzacja ptaków jeziora Gardno i terenów przyległych do tego akwenu, przeprowadzona przez Bednorza w latach 1968-78, wykazała obecność następujących lęgowych gatunków, objętych niniejszym projektem: cyranka 15-20 par, płaskonos 8-15 par, rycyk 10-12 par, krwawodziób 4 pary, czajka 70-230 par (dla całego obszaru SPN) oraz, dodatkowo, na pastwiskach, zlokalizowanych przy wschodnich brzegach jeziora, występowały stanowiska lęgowych biegusów zmiennych ( 3-7 par) i batalionów (1-9 par). Kolejne badania na tym terenie prowadzone przez Górskiego, w latach 1976-1988, wykonane po zmeliorowaniu i intensywnym zagospodarowaniu rozległych kompleksów torfowisk niskich wokół jezior parku, wykazywały gwałtowny spadek liczebności gatunków charakterystycznych dla terenów wodno-błotnych: cyranka 8 par, płaskonos 4 pary, rycyk 0 (ostatnie tokujące pary obserwowano w 1980 roku), krwawodziób 1-2 pary, czajka 1,5 pary/10 ha. W latach osiemdziesiątych, na pastwiskach we wschodniej części Gardna, regularnie, gniazdował jeszcze biegus zmienny w liczbie 1-3 pary. Wyniki uzyskane w okresie: 1999-2008 wskazują na dalszy regres w strukturze jakościowej i ilościowej zespołu ptaków związanych z terenami podmokłych łąk i pastwisk. Badania ilościowe z tego okresu, dla wybranych gatunków, przedstawiają się następująco: cyranka 2-5 par, płaskonos 2-4 pary, czajka 5-9 par, kszyk 5-16 par, krwawodziób 1-3 pary.

Zmiany w obrębie roślinności potwierdzają analizy stosunków fitosocjologicznych dokonywane w latach 1978, 1983, 1997, 2001-2003. Wykazały one wcześniejsze istnienie fitocenoz szeregu zbiorowisk łąkowo-torfowiskowych, takich jak: różnego typu szuwary, kwaśne młaki niskoturzycowe, łąki wilgotne. Monitoring współczesnych stosunków fitosocjologicznych wykazał degradację i zanikanie tych fitocenoz w wyniku zarastania krzewami i drzewami oraz trzciną. Ekspansja trzciny, na siedliskach torfowych, powoduje monotypizację zbiorowisk szuwarowych i ruguje z fitocenoz cały szereg gatunków helofitów. Trzcina wkraczając na powierzchnie unikatowych muraw halofilnych wypiera, także z nich, cenne, charakterystyczne gatunki.

Po zaprzestaniu użytkowania, w efekcie spontanicznego rozwoju zakrzaczeń i zadrzewień (na przykład wdłuż rowów melioracyjnych), niektóre powierzchnie siedlisk objętych projektem zostały rozdrobnione i podzielone na izolowane fragmenty. Proces, takiej stopniowej fragmentacji siedlisk, rozwijał się na terenie SPN w ciągu ostatnich 30 lat. Podział, rozległych niegdyś, kompleksów terenów otwartych spowodował osłabienie lub zerwanie łączności pomiędzy poszczególnymi płatami nadającymi się do zasiedlenia przez te gatunki ptaków, które swój byt wiążą z wielkopowierzchniowymi łąkami i pastwiskami. I chociaż nie wszystkie gatunki są podatne, w równym stopniu, na redukcję liczebności ze względu na wielkość siedliska, to, niewątpliwie, w wyniku izolacji poszczególnych płatów doszło do spadku liczebności lub zaniku lokalnych populacji, nielęgowych, i lęgowych, ptaków siewkowych oraz kaczek, wrażliwych na fragmentację, i przekształcenia siedlisk.

Analiza danych źródłowych wykazuje, że nie podjęcie proponowanych działań doprowadzi do takiego stopnia degradacji siedlisk, iż niemożliwe będzie ich odtworzenie, w konsekwencji zanikną lub zredukowane zostaną do krytycznych wartości populacje gatunków ptaków wodnych i błotnych na objętych projektem stanowiskach.

 
restytucja.slowinskipn.pl

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie dostosowując serwis do Państwa indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. W każdym momencie możecie Państwo dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies.Dalsze korzystanie z naszych serwisów internetowych, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje naszą politykę prywatności. To find out more about the cookies we use and how to delete them, see our "Polityka cookie"..

Akceptuje ustawienia cookie